تبلیغات
نِیِستان نِیِستان - آغاز حکومت اشکانی(1)
 

آغاز حکومت اشکانی(1)

نویسنده: رستم زابلی موضوع: مطالب تاریخی، 

 

            آغازحکومت اشکانی :

     پیشگفتار

 

شاهنشاهی اشکانی ، بلند مدت ترین حکومت تاریخ ایران محسوب می شود . از به تخت نشستن ارشک اول (248) پ ما تا سرنگونی اردوان چهارم به دست اردشیر پابکان 

(226 ب م) ، اشکانیان به مدت 476 سال به تمام یا قسمتی از ایران فعلی و سرزمین های

پهناور دیگری در حاشیه فلات ایران حکومت کردند . به دلیل کمبود اطلاعات در مورد این

سلسله ، نوشته های در مورد ان ها به نوشتن خلاصه ای از تاریخ پر فراز و نشیب این سلسله

بسنده می کنند و اکثراً  وارد جزئیات تاریخ ان ها نمی شوند . از جمله جزئیات مهم در

سر گذشت شاهان  اشکانی ، شرایت به سلطنت رسیدن ان ها و ترتیب  سلطنتی پادشاهان انست که گنگی هر دو این مسائل ، سال هاست دانشمندان بسیاری را به خود مشغول کرده .

این نوشته سعی در اراثه دادن نقطه نظر های مختلف در این مورد دارد و در ضمن ، نظریات

جدیدی که شاید راهگشای حل مسئله ترتیب شاهان اولیه اشکانی باشد را نیز ارائه می کند .

 

       پیشدرامد  پرنی

   

یکی از مهمترین مسائل در شناخت تاریخ اولیه اشکانیان ، دانستن اصیلت ان ها  در قبیله

«پرنی »  است . اکثر تواریخ معمول ، به خصوص ان هایی که دراروپا نوشته شده اند ،

اشکانیان را پارتی می خوانند ، اما این حقیقتیست که ارشک و بقیه شاهان اشکانی  ، به قبیله پرنی  ، یکی از قبایل اتحادیه «ده » متعلق بودند .

 

 

پارت یا « پرثو » ، یکی از شهربهای شاهنشاهی هخامنشی بود . از کتیبه بیستون می دانیم که ویشتاسپ ، پدر داریوش  بزرگ ، در زمان کورش و کمبوجیه به عنوان شسب پارت به این منطقه حکومت می کرد . به نظر می اید که پارت و مردم ان به نسبت متمدن بوده اند و در شهر های بزرگی مانند ابر شهر (نیشاپور بعدی ) و روستا ها به سر می بردند و اقتصادی متکی بر کشاورزی داشته اند .

تقسیمات کشوری پارت نیز حاکی از ان است که پارت و شهرب «هیرکانه » (

گرگان ) ، اکثراً به یکدیگر متصل بوده اند و تحت نظارت یک شسب اداره می شده اند .

 

 

بعد از حمله اسکندر و پایه گذاری  سلطنت سلوکی ، تقسیمات کشوری هخامنشی دست نخورده باقی ماند و شسبهای یونانی به حکومت شهرب پارت گمارده می شوند . این شهرب اکثراً همراه با شهرب ماد که از نظر زبانی و فرهنگی با ان بسیار نزدیک بوده ، قطب مشترک سیاسی را تشکیل می داده اند که تا مدت ها طرفدار پادشاهان سلوکی محسوب می شده است .

 

 

در اوایل سده سوم پیش از میلاد ، از جهت شمال شرق شهرب پارت ودر غرب شهربهای باختر و سغد ، اتحادیه قبایل موسوم به « ده » که از صحرا نشینان منطقه جنوب  و غرب رود جیحون بودند ، شروع به حمله به مرز های پارت می کنند. از این اتحادیه در کتیبه بیستون نیز سخن رفته و به نظر می اید که یکی از قبایل ان ، ماساگتهای معروف بوده اند که کورش بزرگ در جنگ با ان ها کشته شد . سکونت قبایل ده در منطقه شمال رود اترک وجنوب و غرب جیحون ، مسئله ایست که به دلیل وجود شهرهایی به نام دهستان در این منطقه ، قابل اثبات است .

به نظر می اید که زبان مردم « ده » گویشی از یکی از زبانهای ایرانی شرقی بوده

که احتمالاً به زبان سکاها ، بخصوص سکاهای هئومه ورگه که در شرق ان ها می زیستند ،نزدیک بوده . وجود کلمات خاص ایرانی شرقی در زبان پارتی میانه می تواند گواهی بر این مطلب باشد . به نظر می اید که در اواسط دهه 250 پ م ، قبیله «پرنی » از بقیه قبایل « ده » جدا شده و به سمت مغرب کوچ کرده است . بر

طبق گاهشماری خود اشکانیان و تقویم ان ها ، بزرگان قبیله پرنی در سال 248پ م ، شخصی به نام ارشک را به رهبری خود انتخاب می کنند . قبیله پرنی به رهبری ارشک به شهرب پارت حمله می کند و موفق می شود که آندراگوراس ، شسب مقدونی انجا را شکست دهد و اولین سلطنت اشکانی را شالوده ریزی کند (238پ م . )

 

اشکانیان در پارت

 

یکی از اولین مشکلات ما ، همین مسئله به حکومت رسیدن ارشک و سالست که در ان ، او سلطنت اشکانی را پایه ریزی کرد . بر طبق تواریخ قدیم ، ارشک در سال 246ق م  درگذشت و جای خود را به تیر داد اول ، برادرش ، داد . نظریه های اخیر بر اینست که تیرداد ، شخصیتی افسانه ای بوده و خود ارشک ، کار فرماندهی پرنی ها را در حمله به پارت عهده دار بوده و تا سال 217پ م به این منطقه حکومت کرده .

 

 

مسئله دیگر ، موضوع تاُ سیس سلطنت اشکانی  در 248 پ م می باشد . می دانیم که تا قبل از این تاریخ ، سلوکیان تحت سلطنت آنتیوخوس دوم ، تسلط کاملی به این منطقه داشته اند . اما در این سال ، اندراگوراس ، شسب مقدونی پارت  ، اعلام استقلال می کند و خود را پادشاه مستقل پارت می خواند . دو سال بعد ، دیودوتوس ، شسب باختر (بلخ) نیز خود را مستقل می کند و برای اولین بار ، حکومت سلوکی اختیارشهربهای شرقی را از دست می دهد . در همین زمان است که اختلاف داخلی در دربار سلوکوس  دوم بین طرفداران لائودیکه و برنیکه ، همسران آنتیوخوس دوم ، منجر به ضد و خوردی تمام عیار می شود که با کشته شدن برنیکه و پسرش ، تبدیل به جنگی بین سلوکیان و پتولمی سوم ، پادشاه مصر می شود .

 

 

از طرفی ، تاریخ تجاوز پرنی ها به شهرب پارت ، سال 238پ م است . در این زمان ، بعد از صلح با پتولمی سوم ، سلوکوس دوم گرفتار جنگی با برادر و نایب السطنه اش در اناتولی ، آنتیوخوس هیراکس ، شده بود .

 

برچسب ها: اشکانیان،  

() نظرات